გაიღვიძეთ, მაგრამ უკვე დაღლილი ხართ? სამსახურის გაფიქრებაზეც კი გუნება გიფუჭდებათ და ყველაფერი, რაც ადრე სიამოვნებას განიჭებდათ, ახლა უბრალო ვალდებულებად იქცა? თუ ეს შეგრძნებები თქვენთვის ნაცნობია, შესაძლოა საქმე გქონდეთ არა უბრალო დაღლილობასთან, არამედ ემოციურ გადაწვასთან (Burnout).
თანამედროვე სამყაროში, სადაც “მუდმივად დაკავებული ყოფნა” წარმატების სინონიმად ითვლება, ადვილია გამოგვეპაროს ზღვარი ჯანსაღ შრომასა და ფსიქოლოგიურ გამოფიტვას შორის. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WHO) ემოციური გადაწვა ოფიციალურად აღიარა პროფესიულ ფენომენად, რაც ნიშნავს, რომ ეს პრობლემა იმაზე რეალურია, ვიდრე წარმოგვიდგენია.
როგორ მივხვდეთ, რომ “ბარნაუტის” ზღვარზე ვართ და რა გავაკეთოთ მის თავიდან ასაცილებლად?
5 ნიშანი იმისა, რომ ემოციური გადაწვა გეწყებათ
1. ქრონიკული დაღლილობა, რომელსაც ძილი არ შველის
ეს არ არის ის დაღლილობა, რომელიც მძიმე სამუშაო კვირის შემდეგ მოდის და შაბათ-კვირას გამოძინებით გადის. გადაწვის დროს, თქვენ შეიძლება გეძინოთ 10 საათი, მაგრამ დილით მაინც ენერგიის გარეშე, „დაცლილი ელემენტის“ ეფექტით იღვიძებდეთ. ეს ემოციური გამოფიტვაა, რომელსაც მხოლოდ ძილი ვერ კურნავს.
2. ცინიზმი და გაუცხოება
შეამჩნიეთ, რომ კოლეგები, მეგობრები ან ოჯახის წევრები ჩვეულებრივზე მეტად გაღიზიანებენ? იჭერთ საკუთარ თავს ფიქრში: “რა აზრი აქვს ამის გაკეთებას, მაინც არაფერი შეიცვლება”? ცინიზმი და დისტანცირება არის ფსიქიკის თავდაცვითი მექანიზმი – როდესაც ემოციური რესურსი იწურება, ტვინი ცდილობს “გათიშოს” თანაგრძნობა და ჩართულობა, რათა ენერგია დაზოგოს.
3. კონცენტრაციის დაქვეითება (“ტვინის ნისლი”)
ადრე თუ საქმეს 1 საათში ასრულებდით, ახლა შეიძლება 3 საათი დაგჭირდეთ, თანაც ისე, რომ მონიტორს უაზროდ მიშტერებოდეთ. დავიწყება, დეტალების გამოპარვა და გადაწყვეტილების მიღების სირთულე გადაწვის კლასიკური სიმპტომებია. სტრესი პირდაპირ მოქმედებს ჩვენს კოგნიტურ უნარებზე.
4. ფიზიკური სიმპტომები (ფსიქოსომატიკა)
სხეული ხშირად იმაზე ადრე გვაძლევს სიგნალს, ვიდრე გონება აღიარებს პრობლემას. ხშირი თავის ტკივილი, კუჭ-ნაწლავის პრობლემები, კუნთების დაჭიმულობა ან იმუნიტეტის დაქვეითება შესაძლოა მიანიშნებდეს, რომ თქვენი სტრესის დონე კრიტიკულ ნიშნულს გასცდა.
5. სიამოვნების განცდის დაკარგვა
ის, რაც ადრე გიყვარდათ – ვარჯიში, მეგობრებთან შეხვედრა, ჰობი – ახლა ზედმეტ ტვირთად გეჩვენებათ. თქვენ გირჩევნიათ სახლში დარჩეთ და უბრალოდ “არაფერი აკეთოთ”, რადგან დადებითი ემოციების მისაღებადაც კი ენერგია აღარ გაქვთ.
როგორ ვუშველოთ თავს? – 3 პრაქტიკული სტრატეგია
თუ ზემოთ ჩამოთვლილი ნიშნები თქვენთვის ნაცნობია, პანიკა საჭირო არ არის. გადაწვა განაჩენი არაა, ეს არის სიგნალი ცვლილებებისკენ.
ნაბიჯი 1: რადიკალური “ციფრული დეტოქსი”
ჩვენი ტვინი ვერ ისვენებს, როდესაც სოციალურ ქსელებში სხვისი “იდეალური ცხოვრების” სქროლვით ვართ დაკავებული.
- რჩევა: ყოველდღე, ძილის წინ 1 საათით ადრე, გამორთეთ ინტერნეტი. მიეცით ტვინს უფლება, გადაამუშაოს დღის ინფორმაცია ზედმეტი ხმაურის გარეშე.
ნაბიჯი 2: ისწავლეთ “არა”-ს თქმა
გადაწვა ხშირად მოდის იქიდან, რომ ვცდილობთ ყველას ვასიამოვნოთ და საკუთარ საზღვრებს ვარღვევთ.
- რჩევა: თუ გრძნობთ, რომ ახალი დავალების ან თხოვნის შესრულება თქვენს ფიზიკურ/მენტალურ რესურსს აღემატება, თქვით უარი. გახსოვდეთ: “არა”-ს თქმა საკუთარი ჯანმრთელობისთვის – “კი”-ს თქმაა.
ნაბიჯი 3: დაუბრუნეთ სხეულს კონტროლი
ემოციური სტრესი სხეულში გროვდება. მის გასათავისუფლებლად აუცილებელია ფიზიკური აქტივობა, მაგრამ არა დამღლელი ვარჯიში.
- რჩევა: სცადეთ უბრალო ფეხით სიარული, იოგა ან გაწელვები. მიზანი არა კუნთების დატვირთვა, არამედ სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესება და „ბედნიერების ჰორმონების“ (ენდორფინების) გამომუშავებაა.
დასკვნა: ემოციური გადაწვა სისუსტის ნიშანი არ არის. ეს იმის ნიშანია, რომ თქვენ დიდი ხნის განმავლობაში იყავით ძლიერი, ახლა კი ბატარეების დამუხტვის დროა. მოუსმინეთ საკუთარ თავს, აიღეთ პაუზა და გახსოვდეთ – სამყარო არ დაიქცევა, თუ ცოტა ხნით საკუთარ თავს პირველ ადგილზე დააყენებთ.
