ქართული ენა ურთულესი, მაგრამ ულამაზესი ენაა. მიუხედავად იმისა, რომ ქართველები ვართ, საუბრისას ან სოციალურ ქსელში წერისას ხშირად ვუშვებთ ისეთ შეცდომებს, რომლებიც „ყურს ჭრის“.
ზოგიერთი შეცდომა დიალექტიდან მოდის, ზოგი რუსული ენის კალკია, ზოგი კი უბრალოდ ინერცია. გთავაზობთ 10 ყველაზე გავრცელებულ შეცდომას. შეამოწმეთ, მეტყველებთ თუ არა გამართულად?
1. მარადიული კითხვა: სვამს თუ სვავს?
ეს არის ყველაზე გავრცელებული შეცდომა. გახსოვდეთ: ზმნის ფუძე არის „სმ“.
- ❌ არასწორია: ის წყალს სვავს.
- ✅ სწორია: ის წყალს სვამს.
ახსნა: ბგერა „ვ“ ჩნდება მხოლოდ პირველ პირში (მე ვსვამ). მესამე პირში (ის) „ვ“ ქრება და ემატება „ს“ ან „მ“. (ის სვამს, ის სჭამს).
2. ბანკში: გადარიცხვა თუ გადარითხვა?
ხშირად გაიგონებთ ფრაზას: „თანხა გადავრითხე“. ეს უხეში შეცდომაა.
- ❌ არასწორია: გადავრითხე.
- ✅ სწორია: გადავრიცხე.
ახსნა: სიტყვა მოდის „რიცხვიდან“. ჩვენ ვრიცხავთ (ანგარიშს), შესაბამისად — გადავრიცხეთ.
3. მრავლობითი რიცხვი: ბევრი ბავშვები?
ქართულ ენას აქვს ოქროს წესი: თუ სიტყვას წინ უსწრებს რაოდენობის აღმნიშვნელი სიტყვა (ბევრი, ცოტა, ხუთი, ათი), მომდევნო სიტყვა აუცილებლად მხოლობითში უნდა იყოს.
- ❌ არასწორია: ეზოში ბევრი ბავშვები თამაშობენ.
- ✅ სწორია: ეზოში ბევრი ბავშვი თამაშობს.
4. დრო: რამდენიმე დღეში თუ დღეებში?
ეს წინა პუნქტის გაგრძელებაა და ძალიან ხშირი შეცდომაა მედიაშიც კი.
- ❌ არასწორია: პროექტი დასრულდება რამდენიმე დღეებში.
- ✅ სწორია: პროექტი დასრულდება რამდენიმე დღეში.
5. კუთვნილება: თავისი თუ მისი?
ეს შეცდომა ხშირად აზრსაც კი ამახინჯებს.
- ❌ არასწორია: გიორგიმ მის მანქანაში ჩამსვა (გამოდის, რომ სხვის მანქანაში ჩაგსვა).
- ✅ სწორია: გიორგიმ თავის მანქანაში ჩამსვა (საკუთარ მანქანაში).
წესი: როდესაც სუბიექტი (გიორგი) მოქმედებს საკუთარ ნივთზე, ვიყენებთ „თავის“-ს. როცა სხვისაზე — „მის“-ს.
6. „რაღა თქმა უნდა“
ეს ფრაზა იმდენად დამკვიდრდა, რომ ბევრს სწორი ჰგონია.
- ❌ არასწორია: რაღა თქმა უნდა.
- ✅ სწორია: რა თქმა უნდა.
ახსნა: „რაღა“ კითხვითი ნაწილაკია (მაგ: „რაღა დროს ეგ არის?“). დასტურის დროს უნდა ვთქვათ „რა თქმა უნდა“.
7. რუსული კალკი: შედეგში
ხშირად ამბობენ: „შედეგში ყველაფერი კარგად იქნება“. ეს არის რუსული ფრაზის „В итоге“ პირდაპირი, არასწორი თარგმანი.
- ❌ არასწორია: შედეგში.
- ✅ სწორია: შედეგად / საბოლოო ჯამში.
8. აღმატებითი ხარისხი: ყველაზე საუკეთესო
„საუკეთესო“ უკვე ნიშნავს ყველაზე კარგს. მას „ყველაზე“ აღარ სჭირდება.
- ❌ არასწორია: ის ყველაზე საუკეთესო მეგობარია.
- ✅ სწორია: ის საუკეთესო მეგობარია (ან: ის ყველაზე კარგი მეგობარია).
9. მართლწერა: მაინც და მაინც
ეს სიტყვა იწერება ერთად და არა ცალ-ცალკე ან დეფისით.
- ❌ არასწორია: მაინც და მაინც / მაინც-და-მაინც.
- ✅ სწორია: მაინცდამაინც.
10. ჰქონდა თუ ქონდა?
ზმნას „ქონა“ მესამე პირში (მას) სჭირდება ჰ- პრეფიქსი, ან უნიშნოა (ახალი ნორმებით ორივე დასაშვებია, მაგრამ „ქ“ არასდროს იწერება). თუმცა, საუბარში ხშირად გვესმის „ქონდა“.
- ❌ არასწორია: მას კარგი სახლი ქონდა.
- ✅ სწორია: მას კარგი სახლი ჰქონდა.
