მეცადინეობისას ყურადღების შენარჩუნებაში დაგეხმარებათ კონკრეტული მიზანი, შედარებით მშვიდი გარემო და დავალების მოკლე ნაწილებად დაყოფა. ყველასთვის ერთი იდეალური მეთოდი არ არსებობს. თუ კონცენტრაციის სირთულე ხანგრძლივია ან ყოველდღიურ ცხოვრებას მნიშვნელოვნად უშლის ხელს, სასარგებლოა მასწავლებელთან ან შესაბამის სპეციალისტთან საუბარი.
მოამზადეთ სამუშაო ადგილი
მაგიდაზე დატოვეთ მხოლოდ საჭირო წიგნი, რვეული და საწერი. თუ შესაძლებელია, შეარჩიეთ ადგილი, სადაც ხმაური ნაკლებია და განათება საკმარისია. სახლში ცალკე ოთახის არქონა ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ სწავლა შეუძლებელია: ზოგჯერ ოჯახის წევრებთან დროის შეთანხმებაც ეხმარება მოსწავლეს.
ტელეფონის შეტყობინებები დროებით გამორთეთ ან მოწყობილობა მოშორებით დადეთ, თუ დავალებისთვის არ გჭირდებათ. თუ საჭიროა ონლაინ მასალა, გახსენით მხოლოდ შესაბამისი გვერდები. მოკლე შესვენებაზე შეამოწმეთ შეტყობინებები, რათა ყოველ რამდენიმე წუთში სამუშაოს შეწყვეტა არ დაგჭირდეთ.
დაიწყეთ კონკრეტული ნაბიჯით
დიდი დავალების ნაცვლად აირჩიეთ მოქმედება, რომლის შესრულებას ახლა შეძლებთ: წაიკითხეთ ერთი აბზაცი, ამოხსენით ორი მაგალითი ან ჩამოწერეთ სამი კითხვა. დასაწყისში განსაზღვრეთ, რა უნდა იყოს შედეგი. სამუშაოს დასრულების შემდეგ შეამოწმეთ, მიაღწიეთ თუ არა მიზანს.
ზოგს მოკლე მონაკვეთები ეხმარება, სხვას უფრო ხანგრძლივი მუშაობა ურჩევნია. 20 ან 25 წუთი სცადეთ როგორც საწყისი ვარიანტი, შემდეგ კი ხანგრძლივობა ასაკსა და დავალების ტიპს მოარგეთ. ეს რიცხვი სამედიცინო ან უნივერსალური ნორმა არ არის.
შესვენება მუშაობის ნაწილია
შესვენებისას ადექით, წყალი დალიეთ ან მცირე ხნით გაიარეთ. დრო წინასწარ შეთანხმებული შეიძლება იყოს, თუმცა ზედმეტად მკაცრი წესები ყველას არ ერგება. თუ რთულ დავალებაზე მუშაობას აგრძელებთ, სცადეთ დასრულების შემდეგ მცირე შესვენება აიღოთ.
მთელი სამუშაოს შესრულება მუდმივი ყურადღების შენარჩუნებას არ ნიშნავს. როდესაც აზრი გაგექცათ, საკუთარი თავის დადანაშაულების ნაცვლად დაბრუნდით იმ ნაბიჯთან, სადაც შეჩერდით. ფურცელზე გვერდითი ფიქრის ჩაწერა ზოგ ადამიანს ეხმარება, რომ მას მოგვიანებით დაუბრუნდეს.
ძილი და ყოველდღიური რეჟიმი
ძილის ნაკლებობამ შეიძლება ყურადღებასა და სწავლის პროცესზე იმოქმედოს. CDC-ის რეკომენდაციით, 6–12 წლის ბავშვებს დღე-ღამეში 9–12 საათი, ხოლო 13–18 წლის მოზარდებს 8–10 საათი ძილი სჭირდებათ. საჭიროება ინდივიდუალურია და ყოველდღიური რეჟიმის დაგეგმვისას ასაკი უნდა გაითვალისწინოთ.
რეგულარული ძილისა და გაღვიძების დრო, დასვენება და მოძრაობა სასკოლო დღის დაგეგმვისას გაითვალისწინეთ. ენერგეტიკული სასმელები ან წამლები ყურადღების გასაუმჯობესებლად ექიმის რეკომენდაციის გარეშე გამოსავალი არ არის, განსაკუთრებით ბავშვებისა და მოზარდებისთვის.
როგორ დაეხმაროს მშობელი
მშობელს შეუძლია ჰკითხოს ბავშვს, რა უშლის ხელს და რა ცვლილება დაეხმარებოდა. მაგალითად, შეიძლება სამუშაო დრო ოჯახის ხმაურიან საქმიანობას მოარიდოთ ან დავალება მცირე ნაწილებად დაყოთ. შეაქეთ კონკრეტული მცდელობა და არა მხოლოდ საბოლოო ნიშანი.
ყურადღების სირთულეს მრავალი შესაძლო მიზეზი აქვს, მათ შორის დაღლილობა, სტრესი ან სასწავლო დავალების სირთულე. ერთი ნიშნის მიხედვით დიაგნოზის დასმა შეუძლებელია. თუ პრობლემა გრძელდება და სკოლაში ან სახლში ფუნქციონირებას უშლის ხელს, ესაუბრეთ მასწავლებელსა და ექიმს.
როგორ შევამოწმოთ, რა გვიფანტავს ყურადღებას
ორი ან სამი დღის განმავლობაში ჩაინიშნეთ, როდის გიჭირთ დავალების დაწყება და რა ხდება იმ დროს. შეიძლება გარემო ხმაურიანია, ინსტრუქცია გაუგებარია ან სამუშაო ძალიან დიდი ჩანს. ჩანაწერი დიაგნოზი არ არის: იგი დაგეხმარებათ გამოსცადოთ ერთი მცირე ცვლილება.
მაგალითად, თუ შეტყობინება ხშირად გაწყვეტინებთ კითხვას, ერთი სამუშაო მონაკვეთისთვის შეტყობინებები გამორთეთ. თუ ინსტრუქცია გაუგებარია, მასწავლებელს ჰკითხეთ და შემდეგ კვლავ სცადეთ. შეამოწმეთ, შეიცვალა თუ არა მუშაობის გამოცდილება; თუ არა, სხვა მიდგომა შეარჩიეთ.
კონკრეტული სავარჯიშო სასწავლო მონაკვეთისთვის
დაიწყეთ ერთი წინადადებით: „ამ მონაკვეთში ორ ამოცანას ამოვხსნი“. მოამზადეთ საჭირო მასალა, ჩართეთ თქვენთვის მოსახერხებელი ტაიმერი და დაიწყეთ პირველი ნაბიჯით. თუ აზრი გაგექცათ, ფურცელზე მონიშნეთ სად შეჩერდით და დაუბრუნდით დავალებას.
მონაკვეთის ბოლოს გადაამოწმეთ პასუხები და აირჩიეთ, შემდეგ რას გააკეთებთ. თუ ორი ამოცანა მეტისმეტად ბევრი აღმოჩნდა, შემდეგ ჯერზე ერთი შეარჩიეთ. თუ მარტივად დასრულდა, დრო ან მოცულობა თანდათან შეცვალეთ. მიზანი საკუთარი სამუშაოს დაკვირვებაა და არა ზუსტ რიცხვზე მიბმა.
სწავლა ხმაურიან გარემოში
ყველა ოჯახს ცალკე სამუშაო ოთახი არ აქვს. სცადეთ გაკვეთილების მოსამზადებლად შედარებით მშვიდი დროის შერჩევა ან ოჯახის წევრებთან შეთანხმება, როდის შეიძლება ხმაურიანი საქმიანობის შემცირება. ბიბლიოთეკა ან სკოლის სასწავლო სივრცე შეიძლება გამოსავალი იყოს, თუ ხელმისაწვდომია.
ყურსასმენები ზოგ მოსწავლეს ყურადღების შენარჩუნებაში ეხმარება, ზოგს კი პირიქით, ხელს უშლის. არჩევანი დავალების ტიპსა და უსაფრთხო ხმოვან დონეზე უნდა იყოს დამოკიდებული. ტექსტის წაკითხვისას სიტყვიანი მუსიკა ყველასთვის ერთნაირად მოსახერხებელი არ არის, ამიტომ საკუთარი გამოცდილება შეამოწმეთ.
როდესაც დავალება გაუგებარია
ყურადღების გაფანტვის ერთ-ერთი შესაძლო მიზეზი შეიძლება იყოს ის, რომ მოსწავლეს პირველი ნაბიჯი არ ესმის. მანამდე გადახედეთ ინსტრუქციას, მოძებნეთ გაკვეთილზე განხილული მაგალითი და ჩამოწერეთ კონკრეტული კითხვა. მასწავლებელს შეგიძლიათ სთხოვოთ ერთი ამოცანის პირველი ეტაპის განმარტება.
მხარდაჭერა შეიძლება დროებითი მინიშნებიდან უფრო ხანგრძლივ, ინდივიდუალურ დახმარებამდე იცვლებოდეს. თუ მცდელობის მიუხედავად პრობლემა გრძელდება, მშობელმა და მასწავლებელმა ბავშვის გამოცდილება ერთად განიხილონ და საჭიროების შემთხვევაში პროფესიონალს მიმართონ.
თუ მუშაობის მონაკვეთის დასრულება ხშირად ვერ ხერხდება, გეგმას დამატებითი მოქნილი დრო დაუმატეთ. წინასწარ განსაზღვრული შესვენება შეიძლება იყოს წყლის დალევა ან ფანჯარასთან რამდენიმე წუთით დგომა. შემდეგი მონაკვეთის წინ გაიხსენეთ, რა იყო დავალების მიზანი და სად გაჩერდით. მშობელმა ბავშვს შეიძლება ჰკითხოს, რომელი ცვლილება დაეხმარა და რომელი არა. ერთმა მეთოდმა შესაძლოა მათემატიკისთვის იმუშაოს, მეორემ კი კითხვისთვის. დახმარების საჭიროება ბავშვის პიროვნების ნაკლად არ უნდა შეფასდეს. საჭიროების შემთხვევაში სკოლასთან შეთანხმებით შეიძლება გარემოსა და დავალებების მორგების განხილვაც.
ხშირად დასმული კითხვები
აუცილებელია სრული სიჩუმე?
არა. შეარჩიეთ გარემო, რომელიც კონკრეტულ მოსწავლეს მუშაობაში ეხმარება და ხელმისაწვდომია.
რამდენ ხანს უნდა ვიმეცადინო შესვენების გარეშე?
ერთიანი დრო არ არსებობს. დაიწყეთ მართვადი მონაკვეთით და საჭიროების მიხედვით შეცვალეთ.
ტელეფონი ყოველთვის უნდა გამოვრთო?
არა, მაგრამ ზედმეტი შეტყობინებების გამორთვა ან მოწყობილობის მოშორება შეიძლება დაგეხმაროთ.
ნიშნავს თუ არა გაფანტულობა დიაგნოზს?
არა. ყურადღების სირთულეს სხვადასხვა მიზეზი აქვს და შეფასებას შესაბამისი სპეციალისტი აკეთებს.
როდის მივმართოთ დახმარებას?
თუ სირთულე გრძელდება ან ყოველდღიურობას უშლის ხელს, ესაუბრეთ მასწავლებელსა და ექიმს.
წყაროები
CDC: ძილი და მოსწავლეების ჯანმრთელობა; EEF: სწავლის დაგეგმვა და მონიტორინგი.
