სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, ამიტომ მხოლოდ გარეგნობა ან თვითშეგრძნება ინფექციის არარსებობას ვერ ადასტურებს. ტესტირების საჭიროება დამოკიდებულია კონტაქტებზე, გამოყენებულ დაცვაზე, სიმპტომებზე და სხვა გარემოებებზე. ექიმთან ან სექსუალური ჯანმრთელობის სპეციალისტთან გულწრფელი საუბარი სწორი გამოკვლევის შერჩევაში დაგეხმარებათ.
რა არის სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია
ასეთი ინფექცია შეიძლება გავრცელდეს ვაგინალური, ანალური ან ორალური სქესობრივი კონტაქტის დროს. გადაცემის გზები კონკრეტულ ინფექციაზეა დამოკიდებული; ზოგი კანის უშუალო კონტაქტითაც გადადის. ინფექციის არსებობა ადამიანის ღირებულებას ან პასუხისმგებლობას არ განსაზღვრავს და მასზე საუბარი სირცხვილის საფუძველი არ არის.
ინფექციების მაგალითებია ქლამიდიოზი, გონორეა, სიფილისი, აივ, ჰერპესი და ადამიანის პაპილომავირუსი. მათი გამომწვევები, გამოკვლევები და მართვა ერთმანეთისგან განსხვავდება. ზოგის განკურნება შესაძლებელია, ზოგის შემთხვევაში მკურნალობა ინფექციის კონტროლს ემსახურება.
რატომ არის ტესტირება მნიშვნელოვანი
CDC აღნიშნავს, რომ ბევრ ინფექციას სიმპტომები არ ახლავს. შესაბამისად, ტესტირება შეიძლება საჭირო იყოს მაშინაც, როცა ადამიანი თავს კარგად გრძნობს. ექიმს უთხარით კონტაქტის ტიპი, ბოლო შესაძლო ზემოქმედების დრო და სიმპტომები. ამ ინფორმაციის საფუძველზე შეირჩევა შესაბამისი ტესტები და საჭიროების შემთხვევაში ნიმუშის აღების ადგილი.
ერთჯერადი „ყველაფრის ტესტი“ ყველა ინფექციას ყოველთვის არ მოიცავს. ზოგი კვლევა სისხლით ტარდება, ზოგი შარდით ან ნაცხით. კვლევის არჩევანი და პერიოდულობა დამოკიდებულია პირად რისკსა და ადგილობრივ რეკომენდაციებზე. წინასწარ ჰკითხეთ კლინიკას, რას მოიცავს შეთავაზებული პაკეტი.
როდის უნდა გავიკეთოთ ტესტი
ტესტის პასუხი დამოკიდებულია ინფექციის ტიპსა და კონტაქტიდან გასულ დროზე. ძალიან ადრე ჩატარებულმა კვლევამ შესაძლოა ინფექცია ვერ გამოავლინოს. სპეციალისტს ზუსტად უთხარით, როდის მოხდა შესაძლო ზემოქმედება: მან შეიძლება გირჩიოთ ახლავე გამოკვლევა და გარკვეული დროის შემდეგ გამეორება.
ახალი სიმპტომების, პარტნიორის დადებითი შედეგის ან დაუცველი კონტაქტის შემთხვევაში ნუ დაელოდებით მხოლოდ გეგმურ შემოწმებას. ექიმი შეაფასებს, რა არის საჭირო. თუ არსებობს აივ-ის მნიშვნელოვანი შესაძლო ზემოქმედება, გადაუდებლად მიმართეთ სპეციალისტს, რადგან კონტაქტის შემდგომი პროფილაქტიკის დაწყება დროზეა დამოკიდებული.
შესაძლო სიმპტომები
სიმპტომებს შორის შეიძლება იყოს უჩვეულო გამონადენი, წვა შარდვისას, წყლული, გამონაყარი, სასქესო ორგანოების ტკივილი ან სხვა ცვლილება. იგივე ნიშნები სხვა მდგომარეობებსაც შეიძლება ახლდეს. მხოლოდ სიმპტომით ან ინტერნეტში ნანახი ფოტოთი ზუსტი დიაგნოზის დადგენა შეუძლებელია.
ძლიერი მენჯის ან სათესლე ჯირკვლის ტკივილის, მაღალი სიცხის, ორსულობისას ტკივილისა თუ სისხლდენის ან მძიმე საერთო მდგომარეობისას დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს. მკურნალობის დაგვიანებამ ზოგ შემთხვევაში გართულებების რისკი შეიძლება გაზარდოს.
პრევენცია და პარტნიორთან საუბარი
კონდომის სწორად და თანმიმდევრულად გამოყენება მრავალი ინფექციის რისკს ამცირებს, თუმცა სრულ გარანტიას არ იძლევა. ზოგი ინფექციის პრევენციისთვის ვაქცინაციაც არსებობს, მაგალითად HPV-ისა და B ჰეპატიტის წინააღმდეგ. ასაკისა და ინდივიდუალური მდგომარეობის მიხედვით ვაქცინაციის შესაძლებლობა ექიმთან გადაამოწმეთ.
პარტნიორთან შეგიძლიათ განიხილოთ ბოლო ტესტირება, ახალი კონტაქტები და დაცვის გამოყენება. თუ ინფექცია დადასტურდა, სპეციალისტის დახმარებით დაგეგმეთ პარტნიორის ინფორმირება და შესაბამისი ტესტირება ან მკურნალობა. მკურნალობის დასრულებამდე სქესობრივი კონტაქტის შესახებ ექიმის მითითებებს მიჰყევით.
მკურნალობა და კონფიდენციალურობა
ანტიბიოტიკი მხოლოდ შესაბამის ბაქტერიულ ინფექციაზე მოქმედებს და თვითნებურად შერჩევა არ არის უსაფრთხო. ნუ გამოიყენებთ სხვის რეცეპტს ან დარჩენილ მედიკამენტს. თუ მკურნალობა დაგენიშნათ, მიიღეთ ინსტრუქციის მიხედვით და გადაამოწმეთ, გჭირდებათ თუ არა განმეორებითი ტესტი.
კვლევამდე კლინიკას ჰკითხეთ, როგორ ინახავს შედეგებს, როგორ მიიღებთ პასუხს და ვინ შეძლებს მის ნახვას. თუ არასრულწლოვანი ხართ, კონფიდენციალურობისა და თანხმობის წესები ადგილობრივი კანონმდებლობისა და სერვისის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს; დეტალები წინასწარ გადაამოწმეთ.
რა უნდა ვკითხოთ ტესტირებამდე
კონსულტაციაზე შეგიძლიათ იკითხოთ, რომელი ინფექციების კვლევა იგეგმება, როგორ იღებენ ნიმუშს და როდის იქნება პასუხი. უთხარით ექიმს, თუ იყო ორალური ან ანალური კონტაქტი, რადგან შესაბამისი ნიმუშის ადგილი შეიძლება განსხვავდებოდეს. თქვენ არ გჭირდებათ სამედიცინო ტერმინების ცოდნა: აღწერეთ სიტუაცია ისე, როგორც შეგიძლიათ.
თუ შესაძლო კონტაქტიდან მცირე დროა გასული, იკითხეთ როდის ექნება თითოეულ ტესტს აზრი და საჭიროა თუ არა განმეორება. უარყოფითი პასუხის ინტერპრეტაცია დროის შუალედზეა დამოკიდებული. დადებითი პასუხის შემთხვევაში განიხილეთ მკურნალობა, პარტნიორის ინფორმირება და შემდგომი გამოკვლევის საჭიროება.
რატომ არ კმარა მხოლოდ სიმპტომების გაქრობა
ზოგი სიმპტომი შესაძლოა დროებით შემცირდეს, მაგრამ ეს ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ ინფექცია დასრულდა. ასევე, მკურნალობის დაწყების შემდეგ მნიშვნელოვანია მედიკამენტის მიღება ექიმის მითითებით და რეკომენდებული შემოწმების გავლა. პარტნიორსაც შეიძლება დასჭირდეს შეფასება, რათა ხელახალი გადაცემა შემცირდეს.
თუ დანიშნული მკურნალობისას გვერდითი ეფექტი განვითარდა ან დოზა გამოგრჩათ, დაუკავშირდით ექიმს. თავად ნუ შეცვლით ანტიბიოტიკის კურსს. განმეორებითი ტესტირების ვადა კონკრეტულ ინფექციაზე, მკურნალობასა და თქვენს გარემოებებზეა დამოკიდებული.
კონფიდენციალური საუბარი
ექიმთან ზუსტი ინფორმაცია უკეთესი დახმარების მიღებაში გეხმარებათ. შეგიძლიათ წინასწარ იკითხოთ კონფიდენციალურობის წესები და პასუხების მიღების ფორმა. თუ პარტნიორთან საუბარი რთულია ან მისი რეაქციის გეშინიათ, სპეციალისტს უთხარით და უსაფრთხო გეგმა ერთად განიხილეთ.
ინფექციის დიაგნოზი გავრცელებული სამედიცინო საკითხია. არასწორი წარმოდგენებისა და დადანაშაულების ნაცვლად მნიშვნელოვანია გამოკვლევისა და დახმარების ხელმისაწვდომობა. სიმპტომების არარსებობა ან ურთიერთობის ხანგრძლივობა ტესტირების საჭიროებას ავტომატურად ვერ გამორიცხავს.
აივ-ის კონტაქტის შემდგომი პროფილაქტიკა, ანუ PEP, ყველა კონტაქტის შემდეგ აუცილებელი არ არის: საჭიროებას ექიმი რისკის მიხედვით აფასებს. CDC-ის რეკომენდაციით, შესაბამის შემთხვევაში მისი დაწყება რაც შეიძლება მალე და არაუგვიანეს 72 საათისა უნდა მოხდეს. ნუ დაელოდებით გეგმურ ტესტს ან სიმპტომების გამოვლენას, თუ შესაძლო ზემოქმედება ახლახან მოხდა. უთხარით კლინიკას დრო და კონტაქტის გარემოებები. კონდომი, ვაქცინაცია, ტესტირება და სხვა პრევენციული საშუალებები განსხვავებულ რისკებს ფარავს; თქვენთვის შესაფერისი კომბინაცია ექიმთან განიხილეთ. საჭიროებისას სპეციალისტი დაგეგმავს განმეორებით კვლევასაც. კვლევების პასუხები და შემდგომი რეკომენდაციები შეინახეთ უსაფრთხოდ და გაუზიარეთ მხოლოდ იმ ადამიანებს, ვისთანაც ინფორმაციის გაზიარება საჭიროდ მიგაჩნიათ.
ხშირად დასმული კითხვები
ინფექცია შეიძლება სიმპტომების გარეშე მქონდეს?
დიახ. მრავალი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია უსიმპტომოდ მიმდინარეობს.
ერთი ტესტი ყველა ინფექციას ამოწმებს?
არა. გამოკვლევები განსხვავდება; წინასწარ ჰკითხეთ სპეციალისტს, რას მოიცავს ტესტირება.
როდის მივმართო აივ-ის შესაძლო ზემოქმედების შემდეგ?
დაუყოვნებლივ. კონტაქტის შემდგომი პროფილაქტიკის დაწყება დროზეა დამოკიდებული.
კონდომი სრულ დაცვას იძლევა?
არა. სწორი და თანმიმდევრული გამოყენება მნიშვნელოვნად ამცირებს მრავალი ინფექციის რისკს, მაგრამ სრულად არ გამორიცხავს.
უნდა ვიმკურნალო ანტიბიოტიკით დამოუკიდებლად?
არა. მკურნალობა ინფექციის ტიპსა და ინდივიდუალურ მდგომარეობას უნდა შეესაბამებოდეს.
წყაროები
CDC: ტესტირება; WHO: სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები; CDC: აივ-ის პროფილაქტიკა.
