ავთო ვარაზი (1926–1977) ქართველი მხატვარი და ნონკონფორმისტული ხელოვნების გამორჩეული წარმომადგენელია. მისი შემოქმედება განსაკუთრებით დაკავშირებულია კოლაჟთან, ექსპერიმენტთან და ყოველდღიური მასალის მოულოდნელ მხატვრულ გარდაქმნასთან. ქართულ ხელოვნებაში იგი ერთ-ერთ პირველ ავტორად მიიჩნევა, ვინც კოლაჟის ტექნიკა თანმიმდევრულად გამოიყენა.
ბიოგრაფია და პირველი ნაბიჯები
ავთო ვარაზის სრული სახელია ავთანდილ ვარაზაშვილი. იგი 1926 წლის 25 ოქტომბერს თბილისში დაიბადა და 1948 წელს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი დაამთავრა. არქიტექტურული განათლება მის კომპოზიციებში ჩანს: საგნები, ზედაპირები და სივრცის ნაწილები მოულოდნელ, მაგრამ გააზრებულ ურთიერთობაშია.
რა არის კოლაჟი მის შემოქმედებაში?
კოლაჟი განსხვავებული მასალების, მაგალითად ქაღალდის, ქსოვილის, ყოველდღიური ნივთისა და საღებავის, ერთ მხატვრულ ზედაპირზე გაერთიანებას გულისხმობს. ვარაზისთვის ჩვეულებრივი საგანი შეიძლებოდა მხატვრული აზრის ცენტრალურ ნაწილად ქცეულიყო. ამგვარმა მიდგომამ შეცვალა წარმოდგენა, თუ რას შეიძლება ეწოდოს ნახატი.
ნონკონფორმიზმი და შემოქმედებითი თავისუფლება
1960–1970-იანი წლების საბჭოთა გარემოში ოფიციალური მხატვრული სტილი ძლიერი ინსტიტუციური კონტროლის ქვეშ იყო. ვარაზის შემოქმედება ამ კანონიკურ ჩარჩოს ხშირად სცდებოდა. მის ნამუშევრებში მნიშვნელოვანი გახდა პირადი ხედვა, ექსპერიმენტი და საკუთარი ვიზუალური ენის ძიება. ამიტომ ის ქართული არაოფიციალური ხელოვნების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფიგურად ითვლება.
მემკვიდრეობა და სხვა მხატვრები
ავთო ვარაზი 1977 წლის 3 მარტს გარდაიცვალა. მისი ხელოვნების მნიშვნელობა მხოლოდ ტექნიკაში არ მდგომარეობს: იგი ამტკიცებს, რომ თანამედროვე მხატვრობაში ყოველდღიური საგანიც აზრის მატარებელია. პარალელურად საინტერესოა ელენე ახვლედიანის ფერწერა და ქართული სცენოგრაფიის სხვა წარმომადგენლები.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის დაიბადა ავთო ვარაზი?
1926 წლის 25 ოქტომბერს, თბილისში.
რით იყო გამორჩეული?
კოლაჟის ტექნიკით, ნონკონფორმისტული ხელოვნებითა და ყოველდღიური მასალების გამოყენებით.