ციტოპლაზმა: აგებულება, შემადგენლობა და ძირითადი ფუნქციები

ციტოპლაზმა უჯრედის შიდა ნაწილია, სადაც მოთავსებულია სხვადასხვა ორგანელა და მიმდინარეობს სიცოცხლისთვის აუცილებელი მრავალი ბიოქიმიური პროცესი. ეუკარიოტულ, ანუ ბირთვიან უჯრედში ციტოპლაზმა მოიცავს სივრცეს პლაზმურ მემბრანასა და ბირთვის გარსს შორის. ის არ არის უბრალოდ უფუნქციო „ჟელე“: ციტოპლაზმა შედგება ციტოზოლისგან, ორგანელებისა და ციტოსკელეტისგან, რომლებიც ერთად უზრუნველყოფენ ნივთიერებათა ცვლას, უჯრედის ფორმას, ნივთიერებების გადაადგილებასა და მრავალ სხვა ფუნქციას.

მოკლე განმარტება: ციტოპლაზმა არის უჯრედის მემბრანის შიგნით არსებული შიგთავსი, ბირთვის გარდა, ეუკარიოტული უჯრედის შემთხვევაში. მასში შედის თხევადი გარემო, ორგანელები და სხვა სტრუქტურები. ბირთვის არმქონე პროკარიოტულ უჯრედებში ციტოპლაზმაში განლაგებულია დნმ-ის შემცველი ნუკლეოიდიც.

ამ სტატიაში განვიხილავთ, რა არის ციტოპლაზმა, რისგან შედგება, რით განსხვავდება ციტოზოლისგან, როგორ ფუნქციონირებს მცენარისა და ცხოველის უჯრედებში და რა უნდა გვახსოვდეს ბიოლოგიის გაკვეთილისა თუ გამოცდისთვის.

რა არის ციტოპლაზმა ბიოლოგიაში?

ტერმინი „ციტოპლაზმა“ ბერძნული წარმოშობისაა: „ციტო-“ უჯრედს უკავშირდება, ხოლო „პლაზმა“ ფორმირებულ ნივთიერებას ან მასას აღნიშნავს. ბიოლოგიაში იგი აღნიშნავს უჯრედის იმ ნაწილს, რომელიც მის სასიცოცხლო რეაქციებში აქტიურად მონაწილეობს.

ცხოველურ უჯრედს გარედან პლაზმური მემბრანა ესაზღვრება. მის შიგნით მდებარეობს ბირთვი და ციტოპლაზმა, სადაც ორგანელები ერთმანეთთან მუდმივ ურთიერთქმედებაშია. მცენარეულ უჯრედსაც აქვს ციტოპლაზმა, თუმცა დიდი ცენტრალური ვაკუოლის გამო ის ხშირად შედარებით თხელ შრედ ჩანს უჯრედის პერიფერიაზე. ასე რომ, ციტოპლაზმა ყველა უჯრედული ორგანიზმის უჯრედში გვხვდება, თუმცა მისი აგებულება ორგანიზმის ტიპის მიხედვით განსხვავდება.

ციტოპლაზმის აგებულება: სამი ძირითადი ნაწილი

ციტოპლაზმის აგებულების გასაგებად ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ მისი თხევადი გარემო, მასში არსებული სტრუქტურები და ის ცილოვანი ქსელი, რომელიც ამ სტრუქტურებს ორგანიზებას უწევს.

1. ციტოზოლი: ციტოპლაზმის თხევადი გარემო

ციტოზოლი ციტოპლაზმის ნახევრად თხევადი, წყლით მდიდარი ნაწილია, რომელშიც გახსნილია იონები, შაქრები, ამინომჟავები, ცილები და სხვა ნივთიერებები. იგი უჯრედში მიმდინარე მრავალი რეაქციის უშუალო გარემოა.

ციტოზოლი ერთგვაროვანი წყალივით სითხე არ არის. მასში უამრავი მოლეკულაა, მათი კონცენტრაცია კი უჯრედის მდგომარეობისა და კონკრეტული ადგილის მიხედვით იცვლება. ამიტომ სასკოლო განმარტება „ჟელესმაგვარი სითხე“ სწორი საწყისი წარმოდგენაა, მაგრამ ციტოზოლის მთელ სირთულეს ვერ აღწერს.

2. ორგანელები და უჯრედშიდა სტრუქტურები

ეუკარიოტული უჯრედის ციტოპლაზმაში მდებარეობს სხვადასხვა ფუნქციის მქონე ორგანელები. მაგალითად, მიტოქონდრიები მონაწილეობენ ენერგიის გარდაქმნაში, ენდოპლაზმური ბადე ცილებისა და ლიპიდების სინთეზსა და გადამუშავებაში, ხოლო გოლჯის აპარატი ნივთიერებების დამუშავებასა და გადანაწილებაში.

ციტოპლაზმაში არის რიბოსომებიც, რომლებიც ცილებს წარმოქმნიან. რიბოსომა მემბრანით შემოსაზღვრული ორგანელა არ არის: ის რნმ-ისა და ცილებისგან აგებული კომპლექსია. ამ განსხვავების ცოდნა მნიშვნელოვანია განსაკუთრებით პროკარიოტული უჯრედების შესწავლისას.

3. ციტოსკელეტი: უჯრედის შიდა საყრდენი ქსელი

ციტოსკელეტი ცილოვანი ძაფებისა და მილაკების ქსელია, რომელიც უჯრედის ფორმის შენარჩუნებას, ორგანელების მდებარეობასა და უჯრედშიდა გადაადგილებაში მონაწილეობს. ეუკარიოტულ უჯრედებში მასში განსაკუთრებით გამოიყოფა სამი ტიპის სტრუქტურა:

• მიკროფილამენტები: აქტინისგან აგებული ძაფები, რომლებიც მონაწილეობენ მოძრაობაში და უჯრედის ფორმის ცვლილებაში;
• შუალედური ფილამენტები: მექანიკური გამძლეობისა და ზოგიერთი სტრუქტურის სტაბილურობის უზრუნველყოფა;
• მიკროტუბულები: ნივთიერებათა გადაადგილების გზები, ორგანელების განლაგება და ქრომოსომების გადანაწილებაში მონაწილეობა უჯრედის გაყოფისას.

ამ ქსელის მნიშვნელობა აშკარა ხდება, როდესაც უჯრედი მოძრაობს, ფორმას იცვლის ან ნაწილდება: ციტოპლაზმა არ არის უბრალოდ გარემო, სადაც ორგანელები შემთხვევით დაცურავენ.

რისგან შედგება ციტოპლაზმა? ქიმიური შემადგენლობა

ციტოპლაზმის დიდი ნაწილი წყალია. OpenStax-ის ზოგადი სასწავლო აღწერით, ციტოპლაზმის მასის დაახლოებით 70–80% წყალს შეადგენს, თუმცა კონკრეტული მაჩვენებელი უჯრედის ტიპისა და ფიზიოლოგიური მდგომარეობის მიხედვით იცვლება. დანარჩენი ნაწილი შეიცავს ორგანულ და არაორგანულ ნაერთებს, რომლებიც უჯრედის ფუნქციონირებისთვის აუცილებელია.

ამ ნივთიერებების რაოდენობა და განაწილება მუდმივად იცვლება. მაგალითად, გლუკოზის შემოსვლის, იონური არხების მუშაობის ან ენერგიის მოთხოვნის ზრდისას ციტოზოლში მიმდინარე პროცესებიც იცვლება. ამიტომ ციტოპლაზმა დინამიკური სისტემაა და არა უცვლელი მასა.

ციტოპლაზმის ძირითადი ფუნქციები

ბიოქიმიური რეაქციების მიმდინარეობა

ციტოზოლში მიმდინარეობს გლიკოლიზი, რომლის დროსაც გლუკოზა ეტაპობრივად იშლება და უჯრედი იღებს ენერგიის გარკვეულ რაოდენობას. აქვე მიმდინარეობს მრავალი სხვა რეაქცია, რომელიც ამინომჟავების, შაქრებისა და უჯრედისთვის საჭირო მოლეკულების გარდაქმნას უკავშირდება.

მნიშვნელოვანია სიზუსტე: უჯრედის ყველა ენერგეტიკული რეაქცია ციტოზოლში არ მიმდინარეობს. ეუკარიოტულ უჯრედში უჯრედული სუნთქვის ძირითადი შემდგომი ეტაპები მიტოქონდრიასთან არის დაკავშირებული, ფოტოსინთეზის ძირითადი პროცესები კი მცენარეებში ქლოროპლასტებში მიმდინარეობს.

უჯრედის ორგანელების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა

ციტოპლაზმა ქმნის გარემოს, სადაც ორგანელები ერთმანეთთან ნივთიერებებსა და სიგნალებს ცვლიან. მაგალითად, ცილების ნაწილი რიბოსომებზე სინთეზდება და შემდეგ შესაბამის ორგანელაში მიემართება; ზოგი ცილა ციტოზოლში რჩება და იქ ასრულებს ფუნქციას.

ნივთიერებების გადაადგილება უჯრედში

მოლეკულები ციტოზოლში დიფუზიით გადაადგილდებიან, შედარებით დიდი სტრუქტურებისა და ვეზიკულების გადაადგილებას კი ხშირად ციტოსკელეტთან დაკავშირებული ცილები უზრუნველყოფენ. ამ გზით სხვადასხვა ორგანელას შეუძლია საჭირო ნივთიერებების მიღება, დამუშავება ან სხვა უბანზე გადაცემა.

უჯრედის ფორმისა და ორგანიზებულობის შენარჩუნება

ციტოსკელეტი ციტოპლაზმის მნიშვნელოვანი კომპონენტია. ის მემბრანასთან და ორგანელებთან ერთად უჯრედის ფორმას ინარჩუნებს და ზოგიერთ შემთხვევაში მოძრაობასაც შესაძლებელს ხდის.

უჯრედის გაყოფაში მონაწილეობა

უჯრედის გაყოფის დროს გენეტიკური მასალის განაწილება და ციტოპლაზმის გაყოფა ერთმანეთთან შეთანხმებული პროცესებია. ციტოკინეზი ეწოდება პროცესს, რომლის დროსაც ერთი უჯრედის ციტოპლაზმა ორ შვილეულ უჯრედს შორის ნაწილდება. ცხოველურ უჯრედში ხშირად წარმოიქმნება გამყოფი ღარი, მცენარეულში კი ვითარდება ახალი უჯრედული ფირფიტა.

ციტოპლაზმა და ციტოზოლი: რა განსხვავებაა?

ეს ორი ტერმინი ხშირად ერთმანეთის ნაცვლად გამოიყენება, თუმცა ბიოლოგიურად ერთი და იგივე არ არის. ციტოზოლი ციტოპლაზმის ნაწილია; ციტოპლაზმა კი უფრო ფართო ცნებაა, რომელიც ციტოზოლთან ერთად ორგანელებსა და სხვა სტრუქტურებსაც მოიცავს.

დაიმახსოვრეთ: „ციტოზოლი არის ციტოპლაზმის თხევადი ნაწილი, მაგრამ ციტოპლაზმა მხოლოდ ციტოზოლი არ არის“. ეს განმარტება განსაკუთრებით გამოსადეგია სასკოლო ტესტებში.

რა განსხვავებაა ციტოპლაზმასა და უჯრედის ბირთვს შორის?

ეუკარიოტულ უჯრედში ბირთვი ციტოპლაზმისგან ბირთვული გარსითაა გამოყოფილი. ბირთვში ინახება დნმ-ის ძირითადი ნაწილი და მიმდინარეობს მისთან დაკავშირებული მრავალი პროცესი, მაგალითად, დნმ-ის რეპლიკაცია და რნმ-ის წარმოქმნა. ციტოპლაზმაში კი მდებარეობს მრავალი ორგანელა და მიმდინარეობს ცილათა სინთეზის ეტაპები, მოლეკულების გარდაქმნა და უჯრედშიდა ტრანსპორტი.

ეს არ ნიშნავს, რომ ბირთვი და ციტოპლაზმა ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად მუშაობენ. მათ შორის მუდმივად ხდება მოლეკულებისა და ინფორმაციის გაცვლა ბირთვული ფორების საშუალებით. მაგალითად, ბირთვში წარმოქმნილი ინფორმაციული რნმ შესაბამის ეტაპებზე ციტოპლაზმაში გადადის, სადაც რიბოსომები მის მიხედვით ცილებს ასინთეზებენ.

ციტოპლაზმა ცხოველურ და მცენარეულ უჯრედებში

როგორც ცხოველურ, ისე მცენარეულ უჯრედში ციტოპლაზმა ბირთვის გარშემო მდებარეობს და მეტაბოლური რეაქციების გარემოს ქმნის. თუმცა მათი აგებულების ზოგიერთი მნიშვნელოვანი განსხვავება ციტოპლაზმის განლაგებაზეც აისახება.

ცხოველური უჯრედის ციტოპლაზმა

ცხოველურ უჯრედში ციტოპლაზმა ხშირად უჯრედის მნიშვნელოვან შიდა ნაწილს იკავებს. მასში განლაგებულია მიტოქონდრიები, ენდოპლაზმური ბადე, გოლჯის აპარატი, რიბოსომები, სხვადასხვა ვეზიკულა და ციტოსკელეტის სტრუქტურები. ცხოველურ უჯრედს არ აქვს მცენარისთვის დამახასიათებელი ცელულოზური უჯრედის კედელი და ქლოროპლასტები.

მცენარეული უჯრედის ციტოპლაზმა

მცენარეულ უჯრედში გვხვდება ქლოროპლასტები და სხვა პლასტიდები. ბევრი მომწიფებული მცენარეული უჯრედის დიდი ცენტრალური ვაკუოლი უჯრედის მოცულობის დიდ ნაწილს იკავებს; ამიტომ ციტოპლაზმა ხშირად ვაკუოლის ირგვლივ და უჯრედის კედელთან ახლოს ჩანს.

მცენარეული უჯრედის ციტოპლაზმა ზოგჯერ წარმოქმნის შესამჩნევ დინებებს, რომლებსაც ციტოპლაზმური ცირკულაცია ან ციკლოზი ეწოდება. ეს მოძრაობა ხელს უწყობს მასში არსებული კომპონენტებისა და ნივთიერებების გადაადგილებას. უნდა გავარჩიოთ ეს მოვლენა უბრალო დიფუზიისგან: ციკლოზი უჯრედის ციტოსკელეტურ სისტემასთანაა დაკავშირებული.

არსებობს თუ არა ციტოპლაზმა პროკარიოტულ უჯრედებში?

დიახ. ციტოპლაზმა აქვთ როგორც პროკარიოტულ ორგანიზმებს, მაგალითად ბაქტერიებს, ისე ეუკარიოტულ ორგანიზმებს, მათ შორის ცხოველებს, მცენარეებსა და სოკოებს. განსხვავება მათ შიდა ორგანიზებაშია.

პროკარიოტულ უჯრედს არ აქვს მემბრანით შემოსაზღვრული ბირთვი. მისი დნმ-ის ძირითადი ნაწილი მოთავსებულია ნუკლეოიდის სახელით ცნობილ უბანში, რომელიც ციტოპლაზმაში მდებარეობს. პროკარიოტებს აქვთ რიბოსომები, მაგრამ არ აქვთ ეუკარიოტული უჯრედისთვის ტიპური მემბრანული ორგანელები, მაგალითად მიტოქონდრიები და გოლჯის აპარატი.

პირველადი სასკოლო აღწერით პროკარიოტული უჯრედი უფრო მარტივად არის ორგანიზებული. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ მის ციტოპლაზმაში არაფერი ხდება: სწორედ იქ მიმდინარეობს უჯრედისთვის აუცილებელი მრავალი მეტაბოლური და გენეტიკური ინფორმაციის გამოყენების პროცესი.

როგორ დავინახოთ ციტოპლაზმა მიკროსკოპით?

ციტოპლაზმის შესწავლის მარტივი სასკოლო მაგალითია ხახვის ეპიდერმისის პრეპარატი. სინათლის მიკროსკოპით ჩანს უჯრედის კედლები, ზოგ შემთხვევაში ბირთვიც (შესაბამისი შეღებვის შემდეგ) და დიდი ვაკუოლის ირგვლივ მდებარე ციტოპლაზმის შრე. მისი დანახვა დამოკიდებულია პრეპარატის მომზადებასა და მიკროსკოპის შესაძლებლობებზე.

მნიშვნელოვანია, რომ ციტოზოლის ყველა მოლეკულა და წვრილი ორგანელა ჩვეულებრივ სასკოლო სინათლის მიკროსკოპში ცალ-ცალკე არ ჩანს. ამისთვის მეცნიერები იყენებენ უფრო მაღალი გარჩევადობის გამოსახულების მეთოდებს, მათ შორის ელექტრონულ მიკროსკოპიას და სპეციალურ მოლეკულურ მარკერებს.

თუ პრეპარატზე ვხედავთ ერთგვაროვან, ნახევრად გამჭვირვალე შრეს, ეს არ ნიშნავს, რომ მასში სტრუქტურები არ არსებობს; უბრალოდ მათი ზომა და კონტრასტი ხილვადობას ზღუდავს.

ხშირი შეცდომები ციტოპლაზმის შესახებ

• „ციტოპლაზმა და ციტოზოლი ერთი და იგივეა“: არასწორია. ციტოზოლი ციტოპლაზმის თხევადი ნაწილია, ციტოპლაზმა კი სხვა სტრუქტურებსაც მოიცავს.
• „ციტოპლაზმა მხოლოდ ცხოველურ უჯრედს აქვს“: არასწორია. ის აქვთ მცენარეულ და პროკარიოტულ უჯრედებსაც.
• „ციტოპლაზმაში ყველა რეაქცია მიმდინარეობს“: არასწორია. ზოგი პროცესი ბირთვში, მიტოქონდრიაში ან ქლოროპლასტში მიმდინარეობს.
• „ბირთვი ციტოპლაზმის ნაწილია“: ეუკარიოტული უჯრედის ჩვეულებრივი განმარტებით, ბირთვი ციტოპლაზმის ფარგლებს გარეთაა.
• „უჯრედში ორგანელები უბრალოდ დაცურავენ“: არაზუსტი წარმოდგენაა. მათი გადაადგილებისა და ორგანიზებისთვის მნიშვნელოვანია ციტოსკელეტი.

მოკლე კონსპექტი: ციტოპლაზმა ერთ წუთში

1. მდებარეობა: ეუკარიოტულ უჯრედში პლაზმურ მემბრანასა და ბირთვის გარსს შორის.
2. შემადგენლობა: ციტოზოლი, ორგანელები, ციტოსკელეტი და სხვადასხვა ნივთიერება.
3. წყალი: ციტოპლაზმის მნიშვნელოვანი ნაწილია, თუმცა რაოდენობა უჯრედზეა დამოკიდებული.
4. ფუნქციები: მეტაბოლური რეაქციები, ნივთიერებების გადაადგილება, ორგანელების ფუნქციონირება, უჯრედის ფორმისა და გაყოფის მხარდაჭერა.
5. ციტოზოლთან განსხვავება: ციტოზოლი მხოლოდ თხევადი ნაწილია.
6. პროკარიოტები: აქვთ ციტოპლაზმა და რიბოსომები, მაგრამ არ აქვთ მემბრანული ბირთვი.
7. მცენარეები: დიდი ცენტრალური ვაკუოლის გამო ციტოპლაზმა ხშირად პერიფერიაზეა განლაგებული.

ხშირად დასმული კითხვები

რა არის ციტოპლაზმა მარტივი სიტყვებით?

ციტოპლაზმა არის უჯრედის შიგნით არსებული გარემო, სადაც მოთავსებულია ორგანელები და მიმდინარეობს მრავალი სასიცოცხლო პროცესი. ბირთვიან უჯრედში ციტოპლაზმა ბირთვს არ მოიცავს.

სად მდებარეობს ციტოპლაზმა?

ეუკარიოტულ უჯრედში ის მდებარეობს პლაზმურ მემბრანასა და ბირთვის გარსს შორის, პროკარიოტულ უჯრედში კი ავსებს მემბრანის შიგნით არსებულ სივრცეს.

რისგან შედგება ციტოპლაზმა?

ძირითადი კომპონენტებია ციტოზოლი, ორგანელები, ციტოსკელეტი, წყალი, ცილები, ნახშირწყლები, ლიპიდები, რნმ და მინერალური იონები.

რა არის ციტოპლაზმის ძირითადი ფუნქცია?

ციტოპლაზმა უზრუნველყოფს ორგანელების ფუნქციონირებისთვის საჭირო გარემოს, მრავალი ქიმიური რეაქციის მიმდინარეობას და ნივთიერებების გადაადგილებას უჯრედის შიგნით.

რა განსხვავებაა ციტოპლაზმასა და ციტოზოლს შორის?

ციტოზოლი ციტოპლაზმის თხევადი ნაწილია, ხოლო ციტოპლაზმა მოიცავს ციტოზოლს, ორგანელებსა და სხვა სტრუქტურებსაც.

არის თუ არა ბირთვი ციტოპლაზმის ნაწილი?

არა. ეუკარიოტული უჯრედის სტანდარტული განმარტებით ბირთვი ცალკე, ბირთვული გარსით შემოსაზღვრული განყოფილებაა.

რა ხდება ციტოპლაზმაში?

ციტოზოლში მიმდინარეობს, მაგალითად, გლიკოლიზი; ციტოპლაზმის რიბოსომებზე მიმდინარეობს ცილების სინთეზი, ციტოსკელეტი კი ხელს უწყობს შიდა გადაადგილებასა და უჯრედის გაყოფას.

აქვთ თუ არა ბაქტერიებს ციტოპლაზმა?

დიახ. ბაქტერიებს აქვთ ციტოპლაზმა, რომელშიც განლაგებულია რიბოსომები და ნუკლეოიდის არეში მათი გენეტიკური მასალა.

რა განსხვავებაა მცენარეულ და ცხოველურ ციტოპლაზმას შორის?

ორივე შეიცავს ძირითად ბიოქიმიურ კომპონენტებს, მაგრამ მცენარეულ უჯრედში ხშირად დიდი ცენტრალური ვაკუოლი ციტოპლაზმას პერიფერიისკენ გადაანაცვლებს. მცენარეულ უჯრედებში გვხვდება პლასტიდებიც.

რა არის ციტოპლაზმის გაყოფა?

ციტოპლაზმის გაყოფას ციტოკინეზი ეწოდება. მისი შედეგად ერთი უჯრედის შიგთავსი ორ ახალ შვილეულ უჯრედს შორის ნაწილდება.

რა არის ციტოპლაზმური მოძრაობა?

ციტოპლაზმური ცირკულაცია ანუ ციკლოზი უჯრედში ციტოპლაზმის კომპონენტების ორგანიზებულ მოძრაობას აღნიშნავს. ის განსაკუთრებით თვალსაჩინო შეიძლება იყოს ზოგიერთი მცენარის უჯრედში.

საკონტროლო კითხვები თვითშემოწმებისთვის

1. რატომ არ არის სწორი ციტოზოლისა და ციტოპლაზმის სინონიმებად მიჩნევა?
2. რომელ უჯრედებში გვხვდება მემბრანით შემოსაზღვრული ბირთვი?
3. სად მიმდინარეობს გლიკოლიზი?
4. რომელი ციტოპლაზმური კომპონენტი ეხმარება უჯრედს ფორმის შენარჩუნებაში?
5. როგორ განსხვავდება ციტოკინეზი დნმ-ის რეპლიკაციისგან?

პასუხები: 1. ციტოზოლი მხოლოდ თხევადი გარემოა, ციტოპლაზმა სხვა სტრუქტურებსაც მოიცავს; 2. ეუკარიოტულში; 3. ციტოზოლში; 4. ციტოსკელეტი; 5. ციტოკინეზისას უჯრედის შიგთავსი ნაწილდება, რეპლიკაციისას კი დნმ-ის ასლი იქმნება.

წყაროები

• OpenStax, Biology 2e: Eukaryotic Cells — ციტოპლაზმის აგებულება, ქიმიური შემადგენლობა, ორგანელები, მცენარეული და ცხოველური უჯრედის განსხვავებები.
• OpenStax, Biology 2e: The Cytoskeleton — ციტოსკელეტის აგებულება და ფუნქციები.
• National Human Genome Research Institute: Cytoplasm — ტერმინის განმარტება და სასწავლო ილუსტრაცია.
• NCBI Bookshelf: Cytoplasm, Organelles and Functions — პროკარიოტული და ეუკარიოტული უჯრედების შედარება.
• Molecular Biology of the Cell: The Compartmentalization of Cells — უჯრედშიდა კომპარტმენტები და ორგანელებს შორის ურთიერთკავშირი.

დასკვნა

ციტოპლაზმა უჯრედის მნიშვნელოვანი, მუდმივად ცვალებადი სისტემაა. იგი აერთიანებს ციტოზოლს, ორგანელებსა და ციტოსკელეტს, უზრუნველყოფს მრავალი ბიოქიმიური რეაქციისთვის საჭირო გარემოს და მონაწილეობს ნივთიერებების გადაადგილებასა და უჯრედის ორგანიზებაში. ციტოპლაზმის შესწავლა გვაჩვენებს, რომ უჯრედი არ არის უბრალოდ მემბრანაში მოთავსებული ნივთიერება: ის ერთმანეთთან კოორდინირებულად მომუშავე სტრუქტურებისა და პროცესების ერთობლიობაა.