კონტრაცეფცია ორსულობის თავიდან აცილების სხვადასხვა მეთოდს მოიცავს: კონდომს, ჰორმონულ საშუალებებს, საშვილოსნოსშიდა საშუალებებს და სხვა ვარიანტებს. არჩევანი დამოკიდებულია ჯანმრთელობაზე, პრიორიტეტებსა და ხელმისაწვდომობაზე. კონდომი ერთადერთი ფართოდ გამოყენებადი კონტრაცეპტივია, რომელიც ორსულობის გარდა მრავალი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის რისკსაც ამცირებს.
როგორ შევარჩიოთ მეთოდი
კონსულტაციისას განიხილეთ, რამდენად ხშირად გსურთ მეთოდის გამოყენებაზე ფიქრი, რამდენად მნიშვნელოვანია ჰორმონების თავიდან აცილება და გეგმავთ თუ არა ორსულობას მომავალში. ექიმმა უნდა იცოდეს ჯანმრთელობის ისტორია, მიმდინარე მედიკამენტები და თქვენთვის მნიშვნელოვანი გვერდითი ეფექტები.
მეთოდის ეფექტიანობა დამოკიდებულია როგორც თავად საშუალებაზე, ისე მის გამოყენებაზე. ზოგ მეთოდს ყოველდღიური მოქმედება სჭირდება, სხვას სპეციალისტი ათავსებს და ხანგრძლივად მოქმედებს. იდეალური და ყოველდღიური გამოყენების შედეგები შეიძლება განსხვავდებოდეს. არც ერთი მეთოდი ყველა ადამიანისთვის ერთნაირად შესაფერისი არ არის.
კონდომი და ინფექციების პრევენცია
გარე და შიდა კონდომი ბარიერული მეთოდებია. მათი სწორად და თანმიმდევრულად გამოყენება ამცირებს ორსულობისა და მრავალი ინფექციის გადაცემის რისკს, თუმცა სრულ დაცვას არ იძლევა, განსაკუთრებით იმ ინფექციების შემთხვევაში, რომლებიც დაუფარავი კანის კონტაქტითაც ვრცელდება.
გამოიყენეთ ახალი კონდომი ყოველი კონტაქტისთვის და შეამოწმეთ ვადა და შეფუთვის მთლიანობა. ლატექსის კონდომთან ზეთოვანი ლუბრიკანტები მასალას აზიანებს; გამოიყენეთ თავსებადი წყლის ან სილიკონის საფუძველზე დამზადებული საშუალება. ორი კონდომის ერთად გამოყენებამ ხახუნი შეიძლება გაზარდოს.
ჰორმონული მეთოდები და სპირალი
ჰორმონული ვარიანტებია აბები, პლასტირი, ვაგინალური რგოლი, ინექცია და იმპლანტი; ხელმისაწვდომობა განსხვავდება. საშვილოსნოსშიდა საშუალება შეიძლება სპილენძის ან ჰორმონული იყოს. შერჩევისას ექიმი ჯანმრთელობის მდგომარეობას, შესაძლო უკუჩვენებებს და თქვენს სურვილებს ითვალისწინებს.
აბის მიღების დაგვიანებისას მოქმედება დამოკიდებულია აბის ტიპზე და გამოტოვებული დოზების რაოდენობაზე. მიმართეთ კონკრეტული პროდუქტის ინსტრუქციას ან ფარმაცევტს და საჭიროებისას გამოიყენეთ დამატებითი დაცვა. ჰორმონული მეთოდები სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან არ იცავს.
დაუცველი კონტაქტი ან კონდომის დაზიანება
თუ კონდომი გაიხა, ჩამოცურდა ან დაცვა არ გამოგიყენებიათ, გადაუდებელი კონტრაცეფცია დროის მიმართ მგრძნობიარეა. რაც უფრო მალე მიიღებთ რჩევას, მით მეტია შესაძლო ვარიანტების განხილვის შესაძლებლობა. დაუკავშირდით ფარმაცევტს ან ექიმს დაუყოვნებლივ და უთხარით, როდის მოხდა კონტაქტი.
WHO-ს მიხედვით, გადაუდებელ მეთოდებს შორისაა სპეციალური აბები და სპილენძის საშვილოსნოსშიდა საშუალება. შესაბამისი ვადა მეთოდისა და ადგილობრივი ინსტრუქციის მიხედვით განსხვავდება; ზოგი ვარიანტი გამოიყენება 5 დღემდე. სპილენძის საშუალების ჩადგმის ვარგისიანობას სპეციალისტი ადგენს. გადაუდებელი კონტრაცეფცია უკვე დამდგარ ორსულობას არ წყვეტს და ინფექციებისგან არ იცავს.
ინფექციის შესაძლო ზემოქმედების შემთხვევაშიც სწრაფად მიმართეთ კლინიკას, რადგან ტესტირებისა და პრევენციული მკურნალობის ვადები განსხვავდება. აივ-ის შესაძლო მნიშვნელოვანი ზემოქმედებისას დაუყოვნებლივ მოითხოვეთ სამედიცინო შეფასება: კონტაქტის შემდგომი პროფილაქტიკა დროზეა დამოკიდებული.
გადაწყვეტილება და თანხმობა
კონტრაცეფციის გამოყენებაზე შეთანხმება უნდა ეფუძნებოდეს ინფორმირებულ, ნებაყოფლობით გადაწყვეტილებას. პარტნიორთან წინასწარ განიხილეთ დაცვა, ტესტირება და რა მოხდება მეთოდის დაზიანებისას. მეთოდის შერჩევისას თქვენი ჯანმრთელობა და სურვილები მნიშვნელოვანია; ზეწოლა ან დაცვაზე შეთანხმების დარღვევა ნორმად არ უნდა ჩაითვალოს.
ხანგრძლივი მოქმედების მეთოდები
იმპლანტი და საშვილოსნოსშიდა საშუალებები ხანგრძლივი მოქმედების შექცევად ვარიანტებს მიეკუთვნება. მათი შერჩევა და შესაბამისი პროცედურა კვალიფიციურ სპეციალისტთან განიხილება. ჰკითხეთ, როგორ ხდება ჩადგმა ან ამოღება, რა ცვლილებები შეიძლება შეამჩნიოთ და როდის უნდა მიმართოთ განმეორებით.
სპილენძის და ჰორმონული საშუალებები ერთმანეთისგან განსხვავდება. ზოგისთვის მენსტრუალური სისხლდენის შესაძლო ცვლილება არჩევანის მნიშვნელოვანი ნაწილია. მეთოდის მოხსნის ან შეცვლის სურვილი კონსულტაციის საფუძველია; პირადი გადაწყვეტილება პატივისცემას იმსახურებს.
რა ვკითხოთ კონსულტაციაზე
შეგიძლიათ იკითხოთ, როდის იწყებს არჩეული მეთოდი მოქმედებას და რა შემთხვევაშია დროებით დამატებითი დაცვა საჭირო. უთხარით ექიმს მედიკამენტებისა და დანამატების შესახებ, რადგან ზოგიერთმა მათგანმა შეიძლება გარკვეული კონტრაცეპტივის მოქმედებაზე იმოქმედოს. ასევე განიხილეთ შესაძლო გვერდითი ეფექტები და როდის არის საჭირო სასწრაფო დახმარება.
თუ მეთოდის რეგულარული გამოყენება რთულია, ამის თქმა სასარგებლოა. ექიმთან ერთად შეგიძლიათ შეარჩიოთ ალტერნატივა, რომელიც თქვენს ცხოვრებას უკეთ ერგება. კონდომის გამოყენება დამატებით მნიშვნელოვანია ინფექციების რისკის შესამცირებლად, რადგან სპირალი და ჰორმონული მეთოდები მათგან არ იცავს.
კონდომის შენახვა
კონდომი შეინახეთ მწარმოებლის მითითებულ პირობებში და არ გამოიყენოთ ვადაგასული ან დაზიანებული შეფუთვა. თუ პროდუქტი სიცხის ან ხანგრძლივი ხახუნის ზემოქმედების ქვეშ იყო, მისი საიმედოობა შეიძლება შემცირდეს. გამოყენების ინსტრუქცია წაიკითხეთ უშუალოდ პროდუქტზე და თითოეული კონტაქტისთვის ახალი გამოიყენეთ.
ლატექსზე მგრძნობელობისას ჰკითხეთ ფარმაცევტს ან ექიმს შესაფერისი ალტერნატივის შესახებ. ნებისმიერი ბარიერული საშუალების არჩევისას გადაამოწმეთ, რომელი ლუბრიკანტი არის მის მასალასთან თავსებადი. პრობლემის შემთხვევაში სწრაფი კონსულტაცია უფრო სასარგებლოა, ვიდრე დაუზუსტებელი რჩევის მიყოლა.
გადაუდებელი კონტრაცეფციის შემდეგ რეგულარული მეთოდის დაწყების დრო გამოყენებულ საშუალებაზეა დამოკიდებული. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სპეციალისტს უთხრათ, რომელი აბი მიიღეთ, რადგან ზოგ შემთხვევაში ჰორმონული მეთოდის დაწყება ან განახლება მოგვიანებით არის რეკომენდებული. იკითხეთ დამატებითი დაცვის აუცილებლობისა და ორსულობის ტესტის დროის შესახებ. ღებინების, სხვა მედიკამენტის მიღების ან განმეორებითი დაუცველი კონტაქტის შემთხვევაში დაუკავშირდით ექიმს ან ფარმაცევტს. გადაუდებელი აბი არ იცავს შემდგომი დაუცველი სქესობრივი კონტაქტისგან. თუ აივ-ის მნიშვნელოვანი ზემოქმედება შესაძლებელია, PEP-ის შესახებ დაუყოვნებლივ იკითხეთ: CDC-ის მიხედვით მისი დაწყება არაუგვიანეს 72 საათისა განიხილება და რაც უფრო ადრე, მით უკეთესი. სხვა ინფექციების გამოკვლევის საჭიროებაც ინდივიდუალურად ფასდება. ექიმთან კონსულტაციისას მოითხოვეთ თქვენთვის გასაგები ინფორმაცია და სთხოვეთ განმარტონ არჩევანის დადებითი მხარეები, შეზღუდვები და შესაძლო გვერდითი მოვლენები.
თუ არჩეული საშუალების გამოყენება გაძნელდათ, კონსულტაციაზე დაბრუნება შეგიძლიათ: მეთოდის შეცვლა პირად საჭიროებებსა და ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე უნდა იყოს მორგებული.
ხშირად დასმული კითხვები
იცავს თუ არა ჩასახვის საწინააღმდეგო აბი ინფექციებისგან?
არა. აბი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან არ იცავს; რისკის შესამცირებლად განიხილეთ კონდომიც.
რომელია საუკეთესო კონტრაცეფცია ყველასთვის?
ერთი უნივერსალური მეთოდი არ არსებობს. არჩევანი ჯანმრთელობის მდგომარეობასა და პირად პრიორიტეტებს უნდა მოერგოს.
რა ვქნა, თუ კონდომი გაიხა?
რაც შეიძლება მალე მიმართეთ ექიმს ან ფარმაცევტს გადაუდებელი კონტრაცეფციისა და ინფექციის რისკის შესაფასებლად.
წყვეტს თუ არა გადაუდებელი აბი უკვე არსებულ ორსულობას?
არა. იგი ორსულობის დადგომის თავიდან აცილებას ემსახურება და უკვე დამდგარ ორსულობას არ წყვეტს.
შეიძლება კონდომის სხვა მეთოდთან ერთად გამოყენება?
დიახ. კონდომი სხვა კონტრაცეპტივთან ერთად ინფექციის რისკის შემცირებისთვისაც შეიძლება გამოიყენოთ.
წყაროები
WHO: კონტრაცეფციის მეთოდები; WHO: გადაუდებელი კონტრაცეფცია; WHO: კონდომები; CDC: აივ-ის კონტაქტის შემდგომი პროფილაქტიკა.
